Özgürlük

SOSYALİST BİR SİLİKON VADİSİ

 
 
BEN TARNOFF
 
Silikon Vadisi'ni yeniden düzenlemenin en iyi yolu onu can evinden vurmaktır ve bu özel mülkiyetin üstesinden gelmek anlamına gelir.
 
 
Silikon Vadisi bir kere çok garip bir fikri büyük başarıyla sattı: kendisi için en iyi olanı yaparak herkes için en iyisi olanı yapacaktı.
 
Bu fikir, Steve Jobs gibi figürleri kültürel ikonlara dönüştürerek, uzun ömürlü ve etkileyici olacaktı. Yine de, geçtiğimiz yıl boyunca kırılma noktasına ulaştı. Şu anda bahsettiğimiz şey, çocuklara çok zarar veren ve tehlikeli yalanlar yayan internetin insanları Nazilere dönüştürdüğüdür. Bu arada, en büyük dört teknoloji firması toplam üç trilyon dolardan fazla şirket değeriyle böbürleniyor. Dünyayı daha iyi bir yer yapma iddiasında olan şirketler dünyayı daha da kötüleştirerek iyi iş yapıyorlar.
 
Bu gerçeklik, ABD'de teknoloji düzenlemeleri için genel bir çağrıyı da üretti. Silikon Vadisi insanlığın yararına olarak görüldüğü sürece, birçok kimse bu icatları bir başına bırakmaktan hoşnuttu. Fakat bu icatların zarar verici etkileri belirginleştikçe, giderek artan sayıda Amerikalı politikacı teknolojiyi düzenleme imkanlarını düşünüp taşınmaya istekli görünüyor. 
 
Düzenlemenin, en azından etkili bir şekilde, olması yakın değil. Teknoloji devlerinin hem federal hem de eyalet düzeyinde lobi faaliyetlerine ayırdıkları muazzam miktardaki paralar, hafif tedbirler dışındakilerin gerçekleşme şansını minimuma indiriyor. Yine de, yeni bir atmosfer önemlidir. Son anketler kamuoyunun fikrinin değiştiğini öne sürüyor: bir zamanlar geniş çapta popüler olan büyük teknoloji şirketleri tercih edilme sıralamasında düştüklerini görüyorlar. Mevcut politik yapı altında güçlü düzenlemeler olası olmasa da, önümüzdeki yıllarda bu değişebilir - özellikle de eğer ilerici güçler hızla artmaya devam ederse ve eğer gazeteciler Silikon Vadisi skandallarını ortaya çıkarmayı sürdürürlerse.
 
Bu yüzden sosyalistlerin sözde “teknoloji” ile nasıl ilişki kurması gerektiğini düşünmeye değer. Şimdi gerçekleşen sohbetler, önümüzdeki yıllarda teknoloji için politik gündemi belirleyecek. Ve bunlar sosyalistlerin dışarıda kalmayı göze alamayacağı konuşmalardır, çünkü teknoloji küresel kapitalizm devrinin en güçlü boğum noktalarından biridir. Hem sorunun kesin teşhisinde hem de etkili çözümler önermede sosyalist bakış açısını hayati önemde kılan mevcut ekonomik rejimimizin merkezinde kesinlikle teknoloji vardır.
 
SORUN
 
Teknelojinin nesi yanlış? İnsanlar bir dizi nedenden ötürü Silikon Vadisi'ne öfkeliler ama belki de bu zamana dek en baskın mevzu gözetleme idi. Şimdiye kadar en güçlü tepkiye yol açan Cambridge Analytica etrafında dönen skandal, Facebook gibi bir şirketin kullanıcılarından topladığı büyük miktarda bilgiye dikkatleri çekti. Facebook, iş modelinin temeli olan hedeflenen reklamları satmak için bunu böyle yapıyor.
 
Öfke haklı çıkar, ancak gözetleme üzerine vurgu sorunun sadece bir kısmını sunuyor. Apple ve Amazon reklam yapma şirketleri değildir ve bu yüzden gözetim tabanlı iş modelleri yoktur. Aslında, Apple gizlilik konusunda oldukça iyi - CEO'sunun yakın zamanda bunu belirtmekten hoşlandığı bir gerçek. Ancak bu, Apple ve Amazon'un devasa vergi kesintileriyle ya da yurtiçinde ve yurtdışında insanlık dışı çalışma koşullarını teşvik ederek devlet hazinesinden milyarlarca doları boşaltmadığı, toplumu muazzam zarara uğratmadığı anlamına gelmez. 
 
Önemli olsa da, mahremiyetimizin ihlali birçokları arasında sadece bir tek semptom olarak görülmelidir. Sorun, Facebook’un iş modelinden ya da belirli bir teknoloji şirketinin iş modelinden daha derine inmektedir - problem işin kendisidir. Özel şirketler kar için ekonomimizi idare ettikçe, demokratik olmayan sonuçlar kaçınılmazdır. Bu sonuçlar, tür ve yoğunluğa göre değişebilir, ancak kapitalizmde ortak bir kökten gelirler. 
 
Soruna daha geniş bir bakış, aksi takdirde bağlantısız sayılabilecek sorunlar arasında birçok bağlantının olduğunu aydınlatmaya yardımcı olur. Teknoloji eşsiz değildir: çevrimiçi ya da dışı kapitalistler para yapma zorunluluğuyla hareket ederler. Mahremiyetiniz ortadan kalkıyor çünkü onu ortadan kaldırmak karlı, tıpkı topraktan petrolü kazıp çıkarmak gibi karlı ya da milyonlarca Amerikalı'nın sağlık bakımını reddetmek gibi. Az sayıda insan zengin olurken, geride kalan herkes bireysel, toplumsal ve ekolojik sorunların acısını çeker.
 
ÇÖZÜM
 
Sosyalist bakış açısı sadece farklı adaletsizlikler arasında bağlantı kurmaya yardımcı olmaz. Aynı zamanda bize gerçekten kurtarıcı çözümleri de gösterir. Şimdiye kadar, en yaygın ilgi gören teknik reform önerileri, kullanıcılara kişisel verileri üzerinde daha fazla kontrol sağlayacak olan gizlilik kuralları gibi şeffaflık ve hesap verebilirlik ile ilgili yeni gereksinimleri içermektedir. Gelecek ay Avrupa Birliği, uluslararası etkisi olabilecek ve dünya çapında benzer bir şablon olarak hizmet verebilecek yeni bir kurallar dizisini bu bağlamda uygulamaya koyacak.
 
Kişisel bilgileri korumak için yeni düzenlemeler önemlidir. Bununla birlikte, toplumdan uzak, sadece büyük şirketlerin taşıyabileceği uyum maliyetlerini uygulamaya koyarak mevcut özel güç yoğunlaşmasını güçlendirme riskini üstlenirler. İnsan, Facebook'un, aşırı karlı tekel konumunun keyfini sürmeye devam ederken kişisel verileri nasıl elde edeceği ve işleme koyacağı üzerine kısıtlamaları kabul ettiği bir geleceği kolaylıkla tahmin edebilir. 
 
İster mahremiyete ister "Yapay Zeka ahlak kurallarının" gelişen sahasına uygulansın, teknoloji için liberal yönetim modeli olarak adlandırabileceğimiz bu tür şeyler tehlikelidir. Teknolojinin düzenlenmesi gerektiğine hiç şüphe yok. Fakat uyum rejimleri, iş dünyasının çıkarları tarafından kolayca yönlendirilen bürokratik yapılar mantıksızlığa sevk ederek tabandan gelen halk baskısının etkisini yok ederken, çoğunlukla şirket gücünü normalleştirerek ve güçlendirerek son bulurlar. Daha iyi düzenlenmiş bir teknoloji endüstrisi, en kötü suistimalleri önleyebilir, ancak daha güçlü bir eylemin yokluğunda, teknoloji devlerini halihazırda olduğundan daha güçlü hale getirebilir.
 
Daha güçlü eylem, bu gücün köklerine vurmak demektir - ve bu teknoloji mülkiyetinin üstesinden gelmek anlamına gelir. Teşvik edici bir şekilde, liberal çevrelerde gelişen bir antitröst akımı tam olarak bu konuyu gündeme getiriyor. Açık Piyasalar Kurumu ve Meclis Antitröst Kurultayı gibi yeni oluşturulan organizasyonlar, kurumsal konsolidasyona ve bununla mücadele için gerekli olan antitröst önlemlerine dikkat çekiyorlar. Facebook olayında, Açık Piyasalar Kurumu mensupları Barry Lynn ve Matt Stoller, tüm kazançları beş yıl yasaklayarak ve platformu rakipleriyle birlikte çalışabilir hale getirmek için açık standartları benimsemeye zorlayarak, WhatsApp, Instagram ve reklam ağlarını ayrı şirketlere dönüştürmeyi öneriyorlar.
 
Bunlar iyi fikirler ve sosyalistlerin desteklemesi gerekenler. Antitröst araç takımı, şirket gücünü çembere almak ve aşındırmak, ekonomiye daha fazla demokratik denetim uygulamak ve işçileri güçlendirmek için vazgeçilmezdir. Antitröst liberalleri, ilericilerin Demokrat Parti'yi daha da sola itmesine yardımcı olabilecek, eşi görülmeyen bir şirket karşıtı mesaj geliştiriyorlar.
 
Fakat sosyalistler antitröst liberalleri ile işbirliği yapmak zorunda ve yapabilir olsalar da, bizim projelerimiz önemli ölçüde ayrışmaktadır. Büyük şirketlerle yüzleşmek gerektiğini kabul edebiliriz, ancak yerini alması gereken şey konusunda hemfikir değiliz. Antitröst yanıt küçük işletmelerdir: uyanık bir devlet piyasaların rekabetçi olmasını temin etmek için hareket ettiği sürece piyasaların iyi toplumsal sonuçlar doğuracağına inanırlar.
 
Aksine, sosyalistler genellikle piyasaları daraltmak isterler. Ellen Meiksins Wood'un sözleriyle, “yaşamın mümkün olduğu kadar çok alanının meta olmaktan çıkmasını ve bunların demokratikleştirilmesi"ni istiyoruz. Bu, büyük işletmeleri küçükleriyle yer değiştirme değil fakat büyük ve küçük işletmeleri halka açık ve kolektif mülkiyeti olan alternatiflerle yer değiştirmek anlamına gelir. Piyasaları daha çok rekabetçi değil hayatta kalmamız ve gelişmemiz ve ortak yaşantımızın örgütlülüğü için daha az merkezi, daha az baskın yapmak anlamına gelir.
 
DEMOKRATİK TEKNOLOJİ
 
Teknolojiyi meta olmaktan nasıl çıkartır ve demokratikleştirebiliriz? İnternetin fiziksel altyapısı -veri iletim hatları- durumunda cevap gayet açıktır: kamu mülkiyeti. Çoğu topluluklar belediyeye ait genişbant internet ile zaten deneyler yapıyorlar: aslında,  Tennessee, Chattanooga'daki şehrin sahip olduğu ISP ülkede oldukça popüler. Halka açık ISP'ler Comcast gibi özel telekominikasyon şirketlerinden daha az maliyetli hizmeti daha iyi sağlayabilirler. Ayrıca toplulukların altyapının nasıl işletileceğine karar vermelerini kolaylaştırabilirler.
 
Bu belediyeye ait girişimler, veri iletim hatlarının toplumsallaşması için bir başlangıç noktası sunar - internetin "omurgası"nı oluşturan daha derin ulusal ağların sahipliğini nihayetinde kapsaması gereken bir girişim. Fakat dijital dünyamızı imar eden yapıların çoğu çözümlere bu kadar kolay yanaşmaz. İnternet’in sanal altyapısını oluşturan sözde “platformlar” söz konusu olduğunda, muhtemelen bir dizi yaklaşım gerekecektir. 
 
Bu sadece platformların yeniliği ve karmaşıklığı değil, çeşitliliği nedeniyle. Platform dediğimiz uygulamalar ve hizmetler, büyüklük, yapı ve işleve göre büyük farklılıklar gösterir. Bunları nasıl meta olmaktan çıkartır ve demokratikleştiririz bu nedenle geniş ölçüde farklılık gösterecektir.
 
Neyse ki, Sol'daki insanlar şimdiden önerilerle gelmeye başladılar. Mike Konczal ve Seth Ackerman, Uber'in bir işçi kooperatifine nasıl dönüşebileceğini araştırırken, Nathan Schneider, Facebook'un bir kullanıcı tarafından sahip olunan kooperatifler ağıyla değiştirilmesine yönelik bir plan hazırladı. İngiltere’de, Jeremy Corbyn, yeni kamu girişimlerini finanse ederek ve “dijital platformların kolektif mülkiyetini” destekleyerek “interneti demokratikleştirmek” istiyor. 
 
Bunlar gelecek vadeden yollar sağlar. Yine de, fikir, prensip, politika ve örgüt düzeyinde daha fazla deneylere ihtiyacımız var. Bu sadece savaşma ve politik mücadeleleri kazanma meselesi değil, aynı zamanda bu mücadelelerin alması gereken özel şekilleri de düşünerek bulmaktır. Ve bu, yaratıcıların, kullanıcıların ve teknoloji hedeflerinin - algoritmik katılık ve polislik kurbanlarının, Uber sürücülerinin ve Amazon depo çalışanlarının, yazılım mühendislerinin ve ürün tasarımcılarının bir araya gelebileceği yeni alanlar yaratmayı gerektirecektir. Bunlar demokratik dijital bir gelecek inşa etmek için bize gerekecek olan her türlü güç birliğidir.
 
Silikon Vadisi haklı: teknoloji dünyayı daha iyi bir yer haline getirebilir. Ancak, sadece kökten farklı bir esasa dayalı olarak sahip olunur ve örgütlenir ve tamamen farklı amaçlar için dizginlenirse.
 
*www.jacobinmag.com sitesindeki yazıdan Türkçe'ye amatörce çevrilmiştir.
ÖZGÜRLÜK

FACEBOOK SAYFAMIZ